[Le onosarchia]. Un passage del capitulo XVII, del libro "Mocidade Morta" [Juventute Morte]

[LE ONOSARCHIA]

UN PASSAGE DEL CAPITULO XVII, DEL LIBRO “MOCIDADE MORTA” [JUVENTUTE MORTE]

(...) Le onosarchia, mi car senior, es un facto.

(...)

(...) Un gloria, iste termino! Io lo ha arrangiate ex le greco – onos – ónagros, le asino ancestral, le vetule asino avo, e arkhé – le autoritate. Il non es que io sape greco, il esseva per un lectura occasional, combination de dictionarios. Il ha le snobismo, cuje signification sta inter le hypocrisia e le idiotismo, io pretendeva, a causa de un vetule rivalitate latin, supplantar le anglese, io ha extrahite le onosarchia, que me pare singular, al minus illo me contenta; on pote donar lo un arrangio e on ha le onosarchismo – le asinitate autoritari! Illo succede esser cosa moderne, illo ha le sapor del exotismos e, forsan in circa alcun dece annos, le generation futur lo impingera abundantemente... Remarca, le jurnalistas lo va dispender usque al satietate...

-- Como novitate.

-- Como novitate e como preciositate. Nos besonia terminos nove qua nove sensationes. Il ha quase cento annos que nos consume le hereditages litterari del lingua. Celle stock ja sta exhauste. Ma, al thema. Le onosarchismo es un facto. E il non ha nil plus plen, plus harmonisator, plus util, plus equitative quam le asinitate. Illo es un poter centripete, un fortia motor, ingranage principal de tote le mechanismo social. Illo comencia per se opponer al transcendentalismo e al pensata speculative, duo perversiones mental, e illo fini in nullificar le contemptibile fatiga de ratiocination per le cec acceptation del convenientias

Le doctor mugiva exclamationes de derision:

-- Oh! oh! Magnific!

E sempre autoritari, sin perder su linea de “homine notabile”:

-- Dunque le asinitate es le centro del gravitation human?

-- Accuratemente. Vos poneva le stillas sur le is. Si non esserea le onosarchia, mi car senior, le mundo esserea composite per parve tribos o nucleos, in luctas constante o in profunde indifferentia ab tribo a tribo. Lo que face le communitate civilisate es celle fortia, que ha scapate ab le sagacitate del grande philosophos antique e moderne. Imagina vos que il nos fallerea celle “poter moderator”, indubitabilemente placiate inter le talento e le ruditate vulgar, inter le sages e le ignorantia ordinari; que tote le esseres human esserea calibrate intelecutalmente e mentalmente per un mesme scala... Imagina qual pernicie il in vero esserea le resultato de iste complete equalitate! Le humanos esserea, nil plus, nil minus, quam un bestia pacibile e grave, le existentia del nationes limitarea se al indolente travalio del fermas, le charmes del vita, celle serie de delicias que nos amusa, consolantemente, contra le rapiditate del trajectoria inter le pannos del allactamento e le copertura del sarcophago, esserea alcun cosas plus quam insipe e rustic. Il es necessari ergo, le existentia de un “poter moderator”, un poter que velle esser como un retorta de toto ex quanto le intelligentia e le mente produce pro le uso del inferiores, de celles que es incomplete e insciente. E celle poter, senior doctor, realmente existe, il es le onosarchia. Assi como in nostre systema planetari, le rudes move se circa le asino, per identitate organic. Io me va descender al particular, io va adentrar in le detalio pro melior explicar me. Lancea senior doctor Heráclito das Neves, lancea vostre adocular al ambiente ubi vos vive, vostre ambiente politic. Prende ex celle ambiente un caso rar, si il es que vos lo ha. Lassa nos supponer que vos lo ha. Celle caso rar essera, dunque, un politico con talento.

Heráclito tussettava, susceptibilisate. Camilo, emendava, per delicatessa simulate:

-- Io face un exception a mi complacente auditor, docte, conspicue membro del partito liberal...

-- Multissime gratias – murmurava le doctor.

-- Il es rar – continuava le juvene –, es rarissime le caso. Un politico talentose como io le imagina, como io le volerea, plus difficile de venir al manos quam il esseva pro Cromwell, victoriose, trovar qui amputarea le capite ab le infelice Stuart, proque io imagina un politico completemente differente del typo ordinari del plus affamate, del plus estimate politicos.

Le doctor, que justo finiva cruciar, soveranamente, le brachios sur le large pecto, accurtava le conclusion:

-- Probabilemente un Napoleon Bonaparte con le diplomatia de Talleyrand...

-- Plus, multo plus distante, mi car senior Heráclito. Io imagina un profunde interpretator de omne le secretos psychic del entrania human, cognoscitor del sociologia, amplemente e criteriosemente studiate in omne su brancas, e, super cello, un audace spirito de juvene, ambitiose como celle Napoleon, que vos ha justo citate, ma con le delicatessas de un estheta, le anima de Ludwig II de Bayern. Impossibile, como vos vide.

Lassa nos accordar, intertanto, que celle creatura human se haberea disligate ab le remanente placenta materne, que un ventre benedicte lo procreava e que illo esseva un realitate in carne e osso como nos nos inorgolia de esser. Que cosa advenirea a celle human? Il es curiose le prevision. Troppo sciente pro supportar le intrincate schema del casuistica politicastre illo se dissociarea contra le normas de su partito, disrespectante le littera obligatori del Credo; troppo analista pro voladar supra superficies, su lucta esserea destructor, minante lo que non se poterea reconstruer sin sacrificios individual, de ubi sta probate le inutilitate politic; rebelle e intelectual illo se revoltarea contra le disciplina e contra le collusiones; estheta, pensante re le arte, amante le exterioritate, idolatrante le spirituales, illo devenirea un dispenditor del monetas public, un perturbator del ordine social, un folle... Per un parola: celle creatura esserea un flagello, de accordo con le vulgar empleo de celle termino...

Io va prender, ora, le opposito ad iste individuo, id es: le acceptato, le util... Proque in vero, le asino es, zoologicamente, inferior al leon, ma in le limites del utilitate illo a celle es superior. In iste typo de antithese toto es negative. Su spirito non passa ultra esser un luce de candela clausurate inter cento muros de bronzo. Lo que illo pensa, lo que illo senti, es animalmente instinctive, illo pensa per associationes morose, anellos de un mesme grandor e sempre de un mesme spissor; illo senti per acumulo de vibrationes tal que illos esserea capabile de demolir, de reducer in pulvere le montanias de Suissa e le Andes... Ya dunque, il es celle individuo que conveni, il es illo que representa le securitate public, le ordine de un nation, le fortia de un populo! On lo comprehende, on lo acclama.

Illo es como un serra granitic que continerea, in un latere, le foreste, e in altere latere le mar, impediente que le duo fortias incontrarea se. Illo es le mediator, medie termino, le obstaculo que non cede in avante, ni recula: illo es, in summa, le mediocritate, sin explosiones, sin vibrationes, sin ideales.. Le asino, in su complexion utilitari. Le asino que non ha contractiones de allegressa ni expression de dolor, que non se excede ab le marcha costumari, que non se precipita ab le culmines, ni face un passo false in le stricte itinere del capras... Illo non es un ente imaginari, illo es un veritate, un typo que sta, quotidianamente, presso nostre vista, que vive con nos, que parla a nos, que governa nos... Illo es le asino con jachetta longe, medaliate, seriose, pacibile, resistente. In le politica on lo appella statista, on dice lo esser profunde in financias, capite del partito, supporto moral del classes conservator; in le artes illo ha le epitheto de travaliator e maestro, illo reprsenta le respecto al formulas heredate, le bon senso litterari, le obstaculo al inovationes, le critico experte; in le scientia illo es le meritissime senior consiliero, le eminente, le vetule sage, con un pergamena appendite al collo e alcun berillos sur le nares; in le societate ha illo le designation de honorate progenitor, vicino obsequiose, affectuose companion! Proque, le onosarchismo, mi car senior, es omnimode e polyforme; sin perder su essentia, illo ha plure aparentias e se supervesti per aspectos differente – tante se impacca per un jachetta de aristocrate, como per le mantello nigre del burgesia, que es le supertoto del circunspecte vulgaritate; e on lo vide in livrea militar e on lo vide in sottana; in illo se contine tan ben un blusa como un jachetta. Su aspecto varia, su aparentia possede disguisamentos, ma in le profundo, intra celle constitution physic solemne e auster, o celle typo rubicunde e surridente, o celle nervose e pallide, sta le onosarchismo, que deberea esser le axioma de Hobbes.

Sub tan diverse formas on trova lo per tote parte, in tote le epochas e in tote le regiones. Il es a causa de ce, mi car senior, que Pascal describeva le opinion, como un sphinge con capite de asino... Quando exi un discoperta del laboratorios o un idea del cabinettos de studio, le onosarchismo abucca uno e le altere, submitte los ad un particular processo de assimilation mental e, depost, diffunde lo pro le uso commun. E le principio descoperite, le veritate trovate, le lege concludente, prende un forma ben dissimile a su structura prime, reappare completemente modificate e depurate.

Basta a nos un proba, in plus. Nos lo ha in le grande Revolution Francese. Como vos sape, il esseva ex le cerebro del enciclopedistas, notabilemente del cerebro del famose Denis Diderot, e ex celle de su continuatores Condorcet e Danton, que sortiva le principios de celle immense reformation. Como philosophia illo esseva un obra potente e ample, cuje application darea le plus extraordinari beneficios al humanitate. Ma le onosarchismo, in su infalibile assimilation, ha rendite celle principios un profito unicamente individual, destinante lo ad un classe, utilisabile pro le dissimulate aspirationes de un medio... Io non sape si io me exprime con inteligibilitate?...

(...)

-- Mi juvene amico deberea disveloppar iste original theoria in un libro, obra cogitate e seriose.

Gonzaga Duque, scriptor brasilian, (1863-1911).